01. Gemeenlandshuis Spaarndam - Spaarndam

Het Gemeenlandshuis in Spaarndam werd in 1641 als timmerloods gebouwd naast het oude “Huis te Oosterwaal”. Dit huis werd ergens in de loop van de 18de eeuw gesloopt, waarna de timmerloods de functie van gemeenlandshuis overnam. Het was de vergaderplek voor het bestuur van Rijnland en diende als woonhuis voor de opziener. Bekende waterstaatkundigen zoals Nicolaus Cruquius, Christiaan Brunings en Frederik Willem Conrad woonden hier.

Het huis ligt aan de Spaarndammerdijk, toen de belangrijkste waterkering van Rijnland. Vanuit dit huis werd de dijk in de gaten gehouden. Wanneer bij stormen en hoge waterstanden op het IJ de kans bestond dat de dijk beschadigd zou raken of zelfs zou doorbreken, werd het noodklokje geluid. Daarmee werd het dijkleger opgeroepen om de Spaarndammerdijk te beschermen. Na de afsluiting van het IJ in 1872, als gevolg van het graven van het Noordzeekanaal, verloor het zijn noodfunctie. Tegenwoordig is het nog altijd bijzonder erfgoed.