Ootmarsum, Tubbergen, Manderveen

Dit rustig ogende gebied in Twente en de Grafschaft Bentheim was zo’n 150.000 jaar geleden de uiterste uitloper van een gigantische gletsjer, die zich duizenden kilometers noordelijker had gevormd. Via de weg van de minste weerstand ploegde het landijs zich als een bulldozer, tergend langzaam maar gestaag, in de richting van het zuiden.

In het gebied dat wij nu Nederland noemen kwam het ijs tot stilstand. Daarbij schoof het miljoenen tonnen zand en grind voor zich uit. Zo ontstonden flinke heuvels, met een hoogte van ongeveer 100 meter boven NAP. Vanaf dit punt begon het ijs te smelten. In de laagten vormden zich beekjes en rivieren. Het smeltwater sneed diepe geulen in de ondergrond en liet een blijvende indruk achter, zichtbaar tot op de dag van vandaag.

De heuvels — zoals de Tankenberg, Kuiperberg en Braamberg — hadden in die tijd een veel ruwere en steilere vorm. Het landschap was kaal en woest, en het klimaat guur en poolachtig. In de duizenden jaren die volgden kreeg erosie vrij spel. De heuvels kalfden af naar tot hun huidige hoogte en werden minder scherp getekend. Begroeiing kreeg de overhand.

Omdat Twente zelf gemiddeld rond de 35 meter boven NAP ligt, steken deze heuvels nog altijd 40 tot 50 meter boven het omliggende landschap uit — al merk je dat verschil vooral op de fiets. Van een afstand is juist de zachte, karakteristieke glooiing van het landschap goed zichtbaar: een stille herinnering aan een tijd waarin ijs de dominante factor was.