Almelo, Tubbergen, Harbrinkhoek

In Twente betekent een ‘erve’ niet zomaar “een boerderij”, maar een vaste boerderijplaats: generaties lang op dezelfde plek, met akkers, hooiland, houtwallen en vaak een eigen naam die ouder is dan het huidige dorp.

Er is een opvallende dichtheid aan erven rond Tubbergen, en geen ervan is hetzelfde. De boerderijen vormden een dorp op zich. Talloze bijgebouwen bevonden zich in de directe nabijheid van het hoofdgebouw: bijschuren, schaapskooien, plaggeschuren, bakhuizen, aardappelkelders, wagenschuren en soms zelfs een molenhuis.

Kenmerkend voor oude erven zijn de aan verval onderhevige zandstenen waterputten met hoge putarm. Vaak zijn deze waterputten gemaakt van Bentheimer zandsteen. Het vervoeren van deze kostbare stukken natuursteen was een hele onderneming. Dat ging toen nog met paard en wagen, over hobbelige en modderige wegen.

Bij oude erven stond de boerderij met de deeldeuren in de richting van de weg, omdat de akkers vrijwel nooit direct aan het erf grensden. Erven uit latere periodes stonden juist vaker met het voorhuis naar de weg gekeerd.

Het leven rond zo’n erf draaide niet alleen om landbouw. Was je geen boer, dan was er nog een ander nobel ambacht te beoefenen: dat van molenaar. Een beroep dat grotendeels is verdwenen, maar nog altijd liefhebbers kent. De molenaar van nu is vaak vrijwilliger en bedient een poldermolen, korenmolen of houtzaagmolen. Naast kennis van het malen van graan moest de middeleeuwse molenaar ook verstand hebben van het weer. Een te sterke wind kon de molen op hol doen slaan, met brand als reëel risico.